el-Halîm

el-Halîm el-Halîm, isyan eden yaratıklarından aceleyle intikam almayan kimsedir. O, (: isyanı) örttükten sonra mağfiret eder, gördükten sonra affeder, mühlet verir, ihmal etmez. El-Halîm, amel işlemeyen kimseyi hemen cezalandırmaya kalkmaz. *** Bilinmelidir ki: Bu ismin özelliği, iktidarı ispat etmektir, çünkü iktidarını gerçekleştirmekten aciz olan, halîm diye isimlendirilemez. Binaenaleyh hilim, sadece gerçekleştirmeye gücü yettiği halde mühlet vermekle olabilir. Hilmin sözlük manası, ifsat etmek demektir. Bu nedenle uyku, mânâyı sûretinden ayırdığı için hulm diye isimlendirilmiştir. Ârif ise, bu sûreti sûretin getirdiği mânâya tabir eder, böylelikle sûreti aslına irca eder. Nitekim uyku, ilmi de ifsat eder ve onu süt sûretinde gösterir. Hz. Peygamber, rüyasını tevil ederek, onu aslına irca etmiştir ki, asıl, ilimdir. Hulm, meleğin beşer sûretinde gözükmesinde olduğu gibi, uyanıkken de gerçekleşebilir. Bu durumda perdeli kimse, beşer görür, kâmil ise sadece meleğin hakîkatine bakar. *** Bu ismin muhalifi el-Kâdir, cezalandırma ve intikam almayı gerektirdiği için, el-Halîm isminin hükmü, kendi mertebesinde mühlet vermekle el-Muntakim isminin saltanatını geçersiz kılmıştır. Bu nedenle Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur. “Şâyet dilersek sizi gideririz.” Bunun nedeni, kudretin mühlet vermek ve (: ifsat anlamındaki) hilim ile birleşmiş olmasıdır. Hak, sadece işin kendinde bulunduğu hali diler; çünkü irâde ilme tabidir, ilim ise malûma, malûm ise zuhûr edene tabidir. Binaenaleyh “Allah'ın kelimelerinde hiçbir değişiklik yoktur.”[70] ***